Besmele ile Başlangıç

 

بِسْــــــــــــــــــــــمِ اﷲِارَّحْمَنِ ارَّحِيم

Bismillahirrahmanirrahim

Kur’an-ı Kerim’de “besmele” ile tanışmamız Neml suresindeki güzel bir kıssa ile olur. Hadislerle İslam’da bu kıssanın konumuzla ilgili kısmı özetlenmiş;

Cinlerden, insanlardan ve kuşlardan muazzam bir ordu, büyük bir düzen ve disiplin içinde yola koyulmuşlardı. Karınca vadisini henüz geçmişlerdi ki, ordunun kudretli komutanı Hz Süleyman, Hüdhüd isimli kuşun orada bulunmadığını farketti. “Hüdhüd’ü niçin göremiyorum? Yoksa kayıplara mı karıştı?” diye sordu etrafındakilere. Ancak kimse onun nerede olduğunu bilmiyordu. Kendisine haber vermeden uzaklaşan bu kuş, Hz Süleyman’ı çok öfkelendirmişti. “Eğer bana (mazeretini gösteren) apaçık bir delil getirmezse, ya onu ağır bir şekilde cezalandıracağım, ya da kafasını keseceğim.” dedi oradakilere.

Neyseki çok geçmeden Hüdhüd Hz Süleyman’ın yanına çıkageldi. Üstelik kendisini affettirecek önemli bir haber getirmişti ona. “Senin bilmediğin bir şey öğrendim. (Yemen taraflarındaki) Sebe’den sana sağlam bir haber getirdim.” dedi ve şunları anlattı, Hz Süleyman’a: “Ben, Sebe halkına hükümdarlık eden, kendisine her şeyden bolca verilmiş ve büyük bir tahtı olan bir kadın gördüm. Onun ve halkının Allah’ı bırakıp güneşe taptıklarını gördüm. Şeytan onlara yaptıklarını süslü göstermiş ve böylece onları yoldan çıkarmış. Bu yüzden de onlar doğru yolu bulamıyorlar.” Bunun üzerine Hz Süleyman, Hüdhüd’e “Doğru mu söylüyorsun yoksa yalancılardan mısın bakacağız” dedi ve ona bir mektup vererek “Benim şu mektubu götür ve onlara ver, sonra da yanlarından ayrıl ve ne sonuca varacaklarına bak.” diye emretti.

Hüdhüd mektubu alıp vakit geçmeden Sebe’ kraliçesi Belkıs’a ulaştırdı. Mektubu alan Belkıs, halkının ileri gelenlerini toplayarak onu okumaya başladı. Mektubun ilk cümlesi şöyleydi: “İnnehu min Süleymâne ve innehû bismillâhirrahmânirrahîm” (Mektup Süleyman’dandır ve Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın adıyla (başlamakta)dır.) (Neml, 27/17-30)

Besmele, daha da öncesinde Hz Nuh’un sözlerinde de görülür. İman edenleri o büyük tufandan kurtarmak için gemiye binmelerini söylediğinde de Hud Suresi’nin 41. ayetinde okuduğumuz gibi “Bismillâhi mecrâha ve mürsâhâ (Geminin yüzüp gitmesi de, durması da Allah’ın adıyladır.) şeklinde dilinden döküldüğünü biliriz. Ayrıca Kur’an’da nazil olan o ilk ayetlerde (Alak, 96/1) “Yaratan Rabbinin adıyla oku” ayeti kerimesi de besmeleyi ihtiva eder.

 

Ebu Hureyre’nin naklettiğine göre Allah Resulü (sav) şöyle buyurmuştur: “Yüce Allah’ı anarak başlanmayan her anlamlı söz veya iş, bereketsizdir/sonuçsuzdur.” (HM8697 İbn Hanbel, II, 360)

Bu demek değildir ki Rabbimizi anmadan yaptığımız iş eylem olarak sonuçsuz kalacak. Benim bu yazdığım yazı yazılmayacak, yemeğim olmayacak, kitabım okunmayacak.. Buradaki sonuçsuzluk bizim kulluğumuza dayanıyor. Bizim yaşantımızın bereketine dayanıyor. Rabbimizi razı etmek için çıktığımız bu hayat yolculuğundaki adımlarımıza dayanıyor. Birde şu yönden bakın; yapacağınız hangi kötü işte besmele çekersiniz? Gıybet etmeden evvel, zina etmeden evvel, yalan söylemeden birini aldatmadan evvel Bismillahirrahmanirrahim der miyiz? Demeyiz, diyemeyiz. Çünkü besmele anlamı itibariyle güzeldir. Müslüman besmele çekerek “Kendi adıma veya başka bir varlık adına değil, sadece Allahuteala adına, O’nun rızasını kazanmak umuduyla ve O’nun izni çerçevesinde bu işi yapmaya başlıyorum.” demiş olur. (1) Besmele, bizim bu dünya üzerindeki iz düşümümüzün manevi tamamlayıcısıdır aslında. Anlamı itibariyle dahi bunu hissedebilirsiniz “Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla … / başlıyorum, okuyorum, yiyorum, temizliyorum, giyiniyorum, evladımı uyandırıyorum, aileme yemek yapıyorum, bebeği kucağıma alıyorum, evimden çıkıyorum, verilen ikramı alıyorum, sınavıma giriyorum, sunumuma başlıyorum, toplantıyı açıyorum, hediyeleri hazırlıyorum. / Ne kadar güzel bir tamamlayıcı, ne kadar güzel bir başlangıç, ne kadar güzel bir son.. Hep bu şuurla adım attığımızı bir düşünün.

 

 

Peygamberimiz her konuda olduğu gibi bu konuda da bizim için çok güzel bir örnek.. “Biriniz yemek yiyeceği zaman “Bismillah” (Allahın adıyla) desin. Eğer yemeğin başında besleme çekmeyi unutursa “Bismillâhi fî evvelihî ve âhirihî (Başında da sonunda da Allah’ın adıyla) desin.” şeklinde tavsiyede bulunurdu. (T1858 Tirmizi, Et’ıme, 47)

Sahâbeden Câbir b. Abdullah, Allah Resulü’nün kendisine “(Evine girdiğin zaman) besmele çekerek kapını kapa. Çünkü şeytan (besmeleyle) kapanan kapıyı açamaz. Besmele çekerek lambanı söndür. Besmele çekerek bir tahta parçası ile de olsa kabını(n ağzını) ört. Yine besmele çekerek su kabının ağzını da ört.” şeklinde tavsiydede bulunduğunu nakleder. (D3731 Ebu Dâvud, Eşribe 22)

Nouman Ali Khan’ın besmele ile ilgili bu söylediklerini de paylaşmak istedim:

Bismillahirrahmanirrahim dediğinizde aslında Allah’ın yardımını istiyorsunuz. Ama insanların farklı tür yardımları ihtiyaçları var. Hasta olduğunuzda birisinin sizi tedavi etmesine ihtiyacınız var. Yorgun olduğunuzda birisinin size yardım etmesine ihtiyacınız var. Kafanız karıştığında birisinin size açıklamasına ihtiyacınız var. Bilmediğiniz zaman birisinin sizi eğitmesine ihtiyacınız var. Kaybolduğunuzda birisinin size yol göstermesine ihtiyacınız var. Bu sadece bir çeşit yardım değil. Eğer karnınız açsa, şu an eğitilmeniz değil beslenmeniz lazım. Bu farklı bir tür yardım. Yani Allah’tan yardım istediğinizde, farklı bir durumda farklı bir çeşit yardıma ihtiyacınız olacak. Ve elbette ki, Allah’ın her bir ismi farklı bir tür yardım sağlıyor. Allah Kendisine ‘El-Hadi’ (hidayet veren) dediğinde, o zaman tabii ki bize vereceği yardım bize hidayet vermesi olacak. Kendisine ‘Rızıklandıran’ dediğinde, ‘Er-Razzak’ ve ‘Er-Razik’ (tekrar tekrar rızıklandıran) o zaman o ismiyle bana rızık verecek. Kendisine ‘Zul kuvvetil metin’ (geniş kudrete, geniş güce sahip olan) dediğinde benim güce ihtiyacım var. Ben güçsüzüm. Allah’a dua edip Kendi gücünün birazını bana bahşetmesini isteyeceğim. Ki böylece yapmam gereken şeyleri yapabileyim. Yani Allah’ın her bir ismi bize farklı bi çeşit yardım sağlıyor. Ama sabah kalktığımda daha yeni yataktan çıkarken ağzımdan bir anda ‘Bismillahirrahmanirrahim’ çıkıyor. Bir anda söyleyiveriyorum. Şu an hangi isme ihtiyacım var diye düşünmüyorum. Allah’ın kalkabilmem için bana güç vermesine mi ihtiyacım var? Allah’ın bu sabah bana hidayet vermesine mi ihtiyacım var? Allah’ın günümü planlamama yardım etmesine mi ihtiyacım var? Allah’ın bana helal rızık temin etmesine mi ihtiyacım var? Allah’ın aileme huzur ve emniyet vermesine mi ihtiyacım var? Allah’ın hangi ismini kullanmalıyım? Sadece ‘ism’ kelimesini kullanarak Allah’ın bütün isimlerinin, bütün özgün niteliklerinin, Allah ile ilgili bütün güzel şeylerin de dahil ediliyor olması Allah’ın bir hediyesi. Bütün o isimleri düşünmüş olsanız da olmasanız da bunların hepsini ‘ism’ kelimesinin içerisinde eklemiş oldunuz. Bu, Allah’ın merhameti. O’ndan ihtiyacım olan bütün her şeyi düşünemezdim ben. Çünkü sadece bir şeye ihtiyacım yok. Birçok şeye ihtiyacım var. Yani o isimlerin hepsini düşünemiyorum bile. Araf 180/1’de diyor Allah. “En güzel isimler Allah’ındır. O’na, o güzel isimlerin hepsi ile dua edin. “Ama kaç kişi Allah’ın bütün isimlerini öğrenecek? Herkes, Allah’ın bütün isimlerini bilmeyecek. Ama hepsine ihtiyacımız var. Bu yüzden Allah bize bir hediye verdi. ‘Bismillah’ dediğimizde -sadece Bismillah- Allah’ın bütün isimleri ile dua etmiş oluyoruz, şimdiye kadar öğrendikleriniz ve hiçbir zaman öğrenmeyecekleriniz. Hepsi dahil olmuş oluyor. SubhanAllah. Bu, Bismillahirrahmanirrahim dediğimizde Allah’ın bize bir hediyesi.

Zeynep Seçil Büyükçolak, İstanbul, 2017 Temmuz

Yararlandıklarım
Hadislerle İslam, Diyanet Yayınları
Tamamını buradan okuyabilirsiniz: http://hadislerleislam.diyanet.gov.tr/
(1) Hadislerle İslam, Diyanet Yay, C I, s:179
Nouman Ali Khan çevirisi: www.gencmuslumanlar.com

Besmele ile Başlangıç” için 13 yorum

  1. Selamunaleyküm abla.Blogunu büyük bir heyecanla açtım ve hemen ilk yazını okudum.Emeğine sağlık.Anlatış tarzın fevkalade.Yararlandığın kaynaklatı beğendim.Allah’a emaney ol….????

  2. Esselamualeyküm. Hayırlı olsun blogunuz❤️Defterlerinize kalemlerinize bayıldım. Nerden ögrenebilirmiyim acaba?

    1. Aleykümselam kardeşim Allah razı olsun, bu görsel weheartit’ten alınmıştır 🙂 Bana ait değiller

  3. Merhaba buraya yorum bırakmak istedim.İnsragramdan yazmadım.Tefsiri okurken merak ettiğim şey özetmi aldınız.Yani notlar alarakmı ilerlediniz.Kitap altımı çizdiniz.Her bir ayet için her cümle kapsayıcı nitelikte not alarak ilerlemek ya da özet çikarmak epey zaman alıyor.Bu konudaki tavsiyenizide yazabilirseniz memnun olacağım.Allah razı gelsin sizden.

    1. Merhaba,
      Ben henüz ayet tefsirlerine geçmedim. Şuan surenin adı, nuzul sebepleri, nuzul olduğu dönemdeki tarihsel arkaplan, konusu gibi kısımlardayım. Not alarak ilerliyorum. Evet biraz zamanımı alıyor ama bu şekilde tercih ettim. İsterseniz notunuzu daha kısıtlayıcı tutabilirsiniz. Ayetleri yazmak yerine ayet numaralarını yazabilirsiniz. Ben verilen süreye uygun nitelikte bir sure seçmeye çalıştım elimden geldiğince. Not tutma sebebim de bilgileri daha kalıcı olarak toparlamak, sonra dönmek istediğimde daha derli toplu bir bilgiyle karşılaşmak.

  4. Esselamu Aleykum Ablacım
    Ben 16 yaşındayım ve artık gerçekten dinimi tastamam öğrenmek hayatıma geçirmek istiyorum ama nereden başlayacağımı hiç bilmiyorum bir kaç kez denedim senide yeni keşfettim ama birşeyler yolunda gitmiyor gibi.. Bana biraz önerir misin sen nereden nasıl başladın hangi kaynakları okudu. Benim elimde fazla kaynakta yok maalesef bana yardımcı olursan çok sevinirim şimdiden Allah razı olsun.. Hayırlı Günler…

Bir cevap yazın